Ravijnjaar of niet: aan de slag tot 2028
In 2026 stonden gemeenten voor een financieel onzeker ‘ravijnjaar’. Een groot landelijk financiering- en begrotingstekort dreigde. Uiteindelijk kregen gemeenten tot 2028 meer lucht op de korte termijn, zonder structurele oplossingen voor de lange termijn. Gemeenten blijven te weinig geld beschikbaar hebben voor te veel taken. Verstandige gemeenten – en dus ook OR’s – bereiden zich voor op financiële krapte vanaf 2028.
Gemeenten zullen vooruit moeten kijken, financiële en beleidskeuzes maken, en op tijd bijsturen. Met gevolgen voor organisatie én de medewerkers. En juist daarin ligt een belangrijke rol voor de OR. Een sterke OR bereidt zich op tijd voor om mee te denken en invloed uit te oefenen op plannen en te nemen maatregelen. Is jouw gemeente-OR al klaar voor 2028? We zetten een aantal tips voor je op een rij.
Wat gaan gemeenten doen?
De komende jaren zullen gemeenten :
- kritisch kijken naar hun taken en prioriteiten
- zoeken naar efficiëntere manieren van werken
- en mogelijk ingrijpende keuzes maken in voorzieningen of belastingen
Dat raakt direct de organisatie én de medewerkers. En dus ook het werkterrein van de OR.
Dit is hét moment om aan te haken
Juist omdat de grootste druk nog moet komen, is dit hét moment voor OR’s om proactief aan te sluiten. Niet pas wanneer besluiten al op tafel liggen, maar juist in de fase waarin scenario’s worden verkend en keuzes worden voorbereid.
Wat kun je als OR concreet doen?
Zoek actief het gesprek op
Vraag in een artikel 24-overleg naar de financiële vooruitzichten richting 2028. Laat je meenemen in de meerjarenbegroting, scenario’s en risico’s. Waar zitten de onzekerheden? En waar is nog ruimte om keuzes te maken?
Denk mee over scenario’s en prioriteiten
Gemeenten werken steeds vaker met verschillende toekomstscenario’s. Dat biedt ruimte voor invloed. Breng als OR het perspectief van medewerkers in: wat is haalbaar, waar zitten knelpunten en wat vraagt extra aandacht?
Agendeer werkdruk en uitvoerbaarheid
Financiële keuzes hebben bijna altijd impact op mensen. Minder middelen betekent vaak meer druk. Blijf daarom scherp op de vraag: zijn plannen uitvoerbaar? En wat betekent dit voor werkdruk en duurzame inzetbaarheid?
Betrek je achterban
Medewerkers zien dagelijks waar het beter, slimmer of anders kan. Door hun signalen en ideeën op te halen, versterk je je positie als OR en draag je bij aan beter onderbouwde keuzes.
Benut je formele rol
Veel maatregelen zullen uiteindelijk leiden tot advies- of instemming plichtige besluiten. Zorg dat je tijdig betrokken bent en niet pas als plannen al zijn uitgewerkt.
Vooruitkijken loont
De verschuiving van een ‘ravijnjaar’ naar een langere periode van financiële krapte biedt gemeenten de kans om zich beter voor te bereiden. Voor OR’s betekent dit vooral: nu aanhaken, meedenken en invloed pakken. Een OR die de cijfers begrijpt, de juiste vragen stelt en de verbinding legt met de praktijk van medewerkers, maakt het verschil. Niet alleen in tijden van crisis, maar juist in de voorbereiding daarop.
Hoe nu verder?
De financiële uitdagingen voor gemeentes zijn onvermijdelijk, maar de manier waarop de gemeente in samenwerking met de OR hiermee omgaat, bepaalt of het een crisis wordt of een kans. Een sterke, goed georganiseerde OR zorgt voor transparantie, controle in de besluitvorming, en helpt bij de juiste prioritering. Daarnaast is het essentieel dat de plannen realistisch en uitvoerbaar zijn. Zo kan de OR echt invloed hebben.
Ook als OR proactief aan de slag?
Basis & Beleid adviseert en ondersteunt OR’s in de gemeentelijke sector bij o.a. reorganisaties en verandertrajecten. Onze adviseurs helpen jouw OR vooruit te kijken, strategisch mee te denken, medewerkers te beschermen en de organisatie toekomstbestendig te maken. Zodat de OR een sterke samenwerkingspartner voor de bestuurder kan zijn en toegevoegde waarde heeft voor de organisatie èn de achterban.