Boventalligheid en herplaatsing: wat moet de OR controleren?

22/10/2026 Reorganisatie Emeline Delporte

Bij een reorganisatie kunnen functies verdwijnen en medewerkers boventallig worden verklaard. Dat brengt onzekerheid met zich mee. Welke medewerkers worden geraakt? En zijn er mogelijkheden om hen binnen de organisatie te herplaatsen?

De ondernemingsraad speelt een belangrijke rol bij het beoordelen van deze plannen. Maar waar moet de OR precies op letten? In dit artikel lopen we de belangrijkste controlepunten bij boventalligheid en herplaatsing langs.

1. Is de boventalligheid voldoende onderbouwd?

Voordat medewerkers boventallig worden verklaard, moet duidelijk zijn waarom arbeidsplaatsen verdwijnen. De OR moet kunnen beoordelen of de voorgestelde veranderingen noodzakelijk en logisch zijn.

Controlepunten voor de OR:

  • Waarom vervallen de arbeidsplaatsen?
  • Om hoeveel arbeidsplaatsen en welke functies gaat het?
  • Is de nieuwe organisatiestructuur voldoende uitgewerkt?
  • Zijn alternatieven onderzocht om boventalligheid te voorkomen?

Vraag de bestuurder om een overzicht van de huidige en toekomstige functies. Bij een reorganisatie is het belangrijk dat de OR inzicht heeft in zowel de noodzaak als de personele gevolgen van het besluit.

2. Worden medewerkers op de juiste manier geselecteerd?

Wanneer niet alle arbeidsplaatsen binnen een groep uitwisselbare functies verdwijnen, moet worden bepaald welke medewerkers voor ontslag in aanmerking komen.

Bij bedrijfseconomisch ontslag geldt doorgaans het afspiegelingsbeginsel. Hierbij wordt rekening gehouden met de leeftijdsopbouw en dienstjaren binnen categorieën uitwisselbare functies. Er bestaan uitzonderingen en soms gelden afwijkende cao-afspraken.

Controlepunten voor de OR:

  • Zijn de criteria voor boventalligheid duidelijk?
  • Zijn uitwisselbare functies correct vastgesteld?
  • Wordt het afspiegelingsbeginsel toegepast wanneer dat verplicht is?
  • Worden medewerkers volgens dezelfde regels beoordeeld?

De OR hoeft niet ieder individueel dossier te controleren, maar moet wel inzicht krijgen in de gehanteerde systematiek.

3. Zijn alle herplaatsingsmogelijkheden onderzocht?

Herplaatsing is een belangrijk aandachtspunt bij boventalligheid. Bij voorgenomen bedrijfseconomisch ontslag moet de werkgever onderzoeken of een werknemer binnen een redelijke termijn een andere passende functie kan vervullen, eventueel met scholing.

Daarbij moet verder worden gekeken dan alleen de vacatures die op dat moment openstaan.

Controlepunten voor de OR:

  • Zijn huidige en te verwachten passende vacatures onderzocht?
  • Is gekeken naar mogelijkheden binnen andere onderdelen van de groep?
  • Zijn om- en bijscholing meegenomen?
  • Zijn passende functies onderzocht die door bepaalde tijdelijke of externe krachten worden vervuld?

Een functie is passend wanneer deze aansluit bij de opleiding, ervaring en capaciteiten van de medewerker. De OR kan de bestuurder vragen hoe herplaatsingsmogelijkheden worden onderzocht en welke criteria daarbij worden gebruikt.

4. Zijn er voldoende afspraken over begeleiding?

Wanneer herplaatsing niet direct mogelijk is, hebben medewerkers behoefte aan duidelijkheid en ondersteuning. Denk aan begeleiding bij het vinden van ander werk, scholing of afspraken over financiële gevolgen.

Controlepunten voor de OR:

  • Is er een duidelijke herplaatsingsprocedure?
  • Welke begeleiding en scholing zijn beschikbaar?
  • Welke termijnen gelden voor medewerkers?
  • Zijn afspraken over herplaatsing en begeleiding vastgelegd in een sociaal plan?

Door deze onderwerpen tijdig te bespreken, kan de OR bijdragen aan een zorgvuldige uitvoering en het beperken van onzekerheid onder medewerkers.

Ondersteuning bij boventalligheid en herplaatsing

Heeft uw ondernemingsraad te maken met een reorganisatie waarbij arbeidsplaatsen verdwijnen? Basis & Beleid helpt bij het beoordelen van reorganisatieplannen, het inzichtelijk maken van personele gevolgen en het formuleren van een onderbouwd advies.

Met onze ondersteuning bij reorganisaties helpen we de OR om grip te houden op het proces en de belangen van medewerkers zorgvuldig mee te wegen.

Bel onze OR-advieslijn

Wat is de rol van de OR en vakbond bij een sociaal plan?

Bij een adviesplichtige reorganisatie beoordeelt de OR het voorgenomen besluit en de gevolgen voor medewerkers. De vakbond onderhandelt vaak met de werkgever over een sociaal plan, waarin afspraken staan over bijvoorbeeld herplaatsing, begeleiding en vergoedingen.

Een goede samenwerking tussen de OR en vakbond is daarom belangrijk. Door informatie te delen en de planning af te stemmen, kunnen beide partijen elkaar versterken.

De OR kan in het advies aandacht vragen voor duidelijke herplaatsingsafspraken en passende maatregelen om de gevolgen voor medewerkers op te vangen.

Hoe kan de OR afspraken over herplaatsing bewaken?

De rol van de OR stopt niet zodra het reorganisatiebesluit is genomen. Ook tijdens de uitvoering is het belangrijk om te controleren of gemaakte afspraken worden nagekomen.

Spreek bijvoorbeeld af dat de bestuurder periodiek inzicht geeft in:

  • Het aantal boventallige medewerkers.
  • Het aantal medewerkers dat intern is herplaatst.
  • De voortgang van begeleiding en scholing.
  • Eventuele knelpunten in de herplaatsingsprocedure.

Zo kan de OR op organisatieniveau volgen of de afspraken werken en tijdig aandacht vragen voor verbeteringen.

Veelgestelde vragen over boventalligheid en herplaatsing

Wat is het verschil tussen boventalligheid en ontslag?

Boventalligheid betekent dat een arbeidsplaats vervalt en een medewerker daardoor mogelijk niet in zijn huidige functie kan blijven werken. Dit leidt niet automatisch tot ontslag. Eerst moet worden bekeken welke mogelijkheden er zijn voor herplaatsing of andere oplossingen.

Heeft de OR instemmingsrecht bij boventalligheid?

Nee, bij een reorganisatie met belangrijke organisatorische of personele gevolgen heeft de OR doorgaans adviesrecht op grond van artikel 25 WOR, geen instemmingsrecht. De OR kan het voorgenomen besluit beoordelen en adviseren over de gevolgen en maatregelen voor medewerkers.

Is een werkgever verplicht om boventallige medewerkers te herplaatsen?

Bij voorgenomen bedrijfseconomisch ontslag moet de werkgever in beginsel onderzoeken of herplaatsing binnen een redelijke termijn mogelijk is, eventueel met scholing. Dit betekent niet dat herplaatsing altijd moet slagen. De werkgever moet kunnen onderbouwen waarom geen passende functie beschikbaar is.

Lees meer over OR-advies

Wil je meer weten over het beoordelen van plannen, het adviesrecht van de OR en een zorgvuldig adviestraject? Bekijk onze artikelen met praktische uitleg en aandachtspunten voor ondernemingsraden.