Loontransparantie: wat kunnen OR en sociale partners nu doen?
Gelijke beloning vraagt om duidelijke afspraken én inzicht in de uitvoering.
Hoe bepaalt een werkgever wat een functie waard is? Waarom wordt de ene medewerker hoger ingeschaald dan een collega met dezelfde functie? Zijn er structureel beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen? Zijn verschillen objectief te verklaren?
Loontransparantie: van cao-afspraak naar gelijke beloning op de werkvloer
De komst van de Wet loontransparantie maakt deze vragen steeds belangrijker. Sociale partners maken afspraken over functies en beloning. De ondernemingsraad kijkt kritisch mee naar de toepassing ervan. Want gelijke beloning vraagt niet alleen om duidelijke afspraken, maar ook om een eerlijke uitvoering op de werkvloer.
Wat is de stand van de wet?
De officiële naam is de Wet implementatie Richtlijn loontransparantie mannen en vrouwen. Gelijk loon voor gelijk of gelijkwaardig werk is nu al wettelijk verplicht. Toch zijn beloningsverschillen niet altijd zichtbaar of goed te verklaren. De nieuwe Wet loontransparantie moet daar verandering in brengen.
Volgens het wetsvoorstel moeten werkgevers sollicitanten vooraf informeren over het startsalaris of de salarisbandbreedte. Ook mogen zij niet meer vragen naar het vorige salaris. Medewerkers krijgen meer inzicht in beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen die gelijk of gelijkwaardig werk doen. Werkgevers met 100 of meer werknemers moeten hierover periodiek rapporteren. Uitleg van de Rijksoverheid.
De wet is nog in voorbereiding. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027, maar deze staat nog niet vast. Stand van zaken bij de Tweede Kamer
Meer dan alleen dezelfde salarisschaal
Een salarisschaal geeft houvast, maar vertelt niet het hele verhaal. Binnen dezelfde schaal kan de ene medewerker beginnen op € 2.600 en de andere op € 2.900. Ook verschillen in doorgroei, persoonlijke toeslagen en bonussen bepalen de uiteindelijke beloning. Duidelijk moet zijn welke criteria bij de inschaling zijn gebruikt en hoe die zijn toegepast.
Alleen controleren of medewerkers volgens de cao worden betaald, is dus niet voldoende. Het gaat er ook om hoe werkgevers de ruimte binnen de afspraken gebruiken en of mannen en vrouwen daarbij gelijk worden behandeld.
Sociale partners: toets de afspraken achter het loon
Sociale partners maken afspraken over functiewaardering, salarisschalen en beloning. Maar zijn die afspraken voldoende duidelijk? Worden functies gewaardeerd op basis van objectieve, genderneutrale criteria? En hoe zorgen sociale partners ervoor dat werkgevers de afspraken voor mannen en vrouwen op dezelfde manier toepassen?
Sociale partners kunnen bestaande cao-afspraken toetsen aan de nieuwe wetgeving en waar nodig aanpassen. Ook kunnen zij afspraken maken over het onderzoeken en corrigeren van ongerechtvaardigde beloningsverschillen
Zo dragen vakbonden en werkgeversorganisaties bij aan gelijke beloning, niet alleen in de cao, maar ook op de werkvloer.
Ondernemingsraad: onderzoek hoe het beleid uitpakt
Voor de OR ligt de nadruk op de uitvoering binnen de organisatie. Welke functiewaarderingssystemen en beloningsregelingen gebruikt de organisatie? Hoe worden uitzonderingen vastgelegd? En hoe onderzoekt de werkgever welke verschillen er tussen groepen bestaan, of die geoorloofd zijn en zo nee, hoe ze gerepareerd worden? De OR kan hierover informatie opvragen en met de bestuurder bespreken of het beloningsbeleid eerlijk en consequent wordt toegepast.
De werkterreinen van OR en sociale partners sluiten nauw op elkaar aan. Regelmatig contact en goede werkafspraken tussen alle partijen kunnen gelijke beloning binnen organisaties bevorderen. Meer over de rechten van de OR bij functiewaardering.
Wat kan de ondernemingsraad nu al doen?
De OR heeft op grond van artikel 28 lid 3 WOR de wettelijke taak om gelijke behandeling te bevorderen en discriminatie tegen te gaan. Ook zonder de nieuwe wet kan de OR dus al in actie komen.
-
- Vraag inzicht in het functiegebouw, de beloningssystemen en de gebruikte criteria voor inschaling en doorgroei.
- Ga in gesprek met de bestuurder over beloningsverschillen. Hoe worden deze verklaard en hoe voorkomt de organisatie discriminatie?
- Bekijk het instemmingsrecht. Onderzoek het instemmingsrecht. Bij wijzigingen in beloningsregelingen of functiewaarderingssystemen kan de OR instemmingsrecht hebben. Dat geldt niet automatisch voor iedere aanpassing van het functiehuis.
Van loonverschillen naar verbeteringen
Een gemiddeld loonverschil zegt niet alles. Het laat niet direct zien waardoor verschillen ontstaan en of die gerechtvaardigd zijn. Bovendien kunnen achter een klein gemiddeld verschil grotere verschillen tussen groepen medewerkers schuilgaan.
Ziet de OR opvallende beloningsverschillen? Onderzoek dan samen met de bestuurder waar deze vandaan komen. Betrek daarbij ook de sociale partners. Zij kunnen de collectieve afspraken toetsen, terwijl de OR onderzoekt hoe deze binnen de organisatie worden toegepast. Door deze inzichten te combineren, ontstaat een beter beeld van de beloningsverschillen en mogelijke oorzaken.
Maak vooraf duidelijke afspraken. Welke gegevens zijn nodig? Hoe waarborg je de privacy? Wie onderzoekt de verschillen en wanneer bespreek je de resultaten?
Wanneer schakel je Basis & Beleid in?
Zijn er vragen over functiewaardering, cao-afspraken of beloningsverschillen? Of wil je als OR of sociale partners onderzoeken of het beloningsbeleid eerlijk wordt toegepast?
Basis & Beleid helpt bij het beoordelen van beloningsregelingen, het onderzoeken van verschillen en het maken van duidelijke afspraken. Onze adviseurs combineren kennis van arbeidsvoorwaarden en functiewaardering met ervaring in medezeggenschap en arbeidsverhoudingen.
Wil je weten wat er binnen jouw organisatie mogelijk is? Neem gerust contact met ons op.