Productiviteit en kwaliteit van werk: wat kan de OR doen?
Personeelstekorten, technologische ontwikkelingen en de inzet van AI zetten organisaties voor nieuwe keuzes. Van belang is het vergroten van de productiviteit door tegelijkertijd de kwaliteit van werk te verbeteren.
Een rapport van TNO, in opdracht van FNV Metaal, biedt hiervoor interessante aanknopingspunten. Hoewel het onderzoek zich richt op de metaalindustrie, zijn veel inzichten ook bruikbaar voor ondernemingsraden in andere sectoren.
De belangrijkste boodschap: productiviteit draait niet alleen om technologie of efficiënter werken. Ook de manier waarop het werk is georganiseerd, medewerkers kunnen leren en hun vakmanschap wordt benut, speelt een belangrijke rol.
Productiviteit en kwaliteit van werk gaan samen
Organisaties die de productiviteit van medewerkers willen vergroten moeten daarom ook kijken naar de kwaliteit van het werk. Denk bijvoorbeeld aan autonomie, leermogelijkheden, goede arbeidsomstandigheden en voldoende ruimte voor medewerkers om zelf keuzes te maken. Juist daar ligt een belangrijke rol voor de ondernemingsraad. Zeker als de organisatie nieuwe technologie of AI inzet, processen verandert of te maken heeft met personeelstekorten.
Wat kan de OR doen?
Bij veranderingen hoeft de OR niet alleen te kijken naar kosten, formatie of techniek. Kijk daarom breder en stel bijvoorbeeld deze vragen:
- Wordt het werk door deze verandering beter of vooral goedkoper?
Kijk naar taakinhoud, autonomie, werkdruk en veiligheid. - Worden medewerkers op tijd betrokken?
Medewerkers weten vaak goed waar processen vastlopen, waar verspilling ontstaat en of nieuwe technologie in de praktijk werkt. - Wat moeten medewerkers straks kunnen?
Maak scholing en leren op de werkplek onderdeel van technologische veranderingen en andere verandertrajecten. - Wat gebeurt er met vakmanschap?
Kijk of technologie functies verrijkt of juist leidt tot taakversmalling, standaardisering en meer controle. - Wie profiteert van de productiviteitswinst?
Dat kan verder gaan dan loon. Denk ook aan scholing, werktijd, werkzekerheid, betere arbeidsinhoud en meer autonomie.
Zet kwaliteit van werk zelf op de agenda
De OR hoeft niet te wachten tot de bestuurder met een voorstel komt. Zet kwaliteit van werk zelf op de agenda, bijvoorbeeld tijdens het artikel 24-overleg.
Bespreek daarbij hoe werkdruk, autonomie, leermogelijkheden en vakmanschap zich ontwikkelen. Welke technologische veranderingen komen eraan? Wat betekent de inzet van AI voor functies en werkzaamheden? En wat hebben medewerkers nodig om hun werk goed te blijven doen? Zo kijkt de OR niet alleen naar de gevolgen van veranderingen, maar denkt hij ook vooraf mee over hoe productiviteit en kwaliteit van werk samen kunnen gaan.
Kijk vooruit naar technologie en AI
Productiviteit verbeteren is meer dan sneller of goedkoper werken. Het vraagt namelijk om aandacht voor technologie, organisatie én medewerkers. Vraag daarom wat medewerkers nodig hebben om hun werk goed te blijven doen. Door hier vroegtijdig over te praten, kan de OR invloed uitoefenen voordat plannen helemaal zijn uitgewerkt.
Wil je als OR onderzoeken wat ontwikkelingen rond technologie, AI of personeelstekorten betekenen voor het werk binnen jouw organisatie? De adviseurs van Basis & Beleid combineren kennis van organisatievraagstukken, medezeggenschap en arbeidsverhoudingen. We denken graag mee over een aanpak die past bij jouw organisatie.